Bunun üzerine, kardeşinin yükünden önce diğerlerinin yükünü aramaya başladı. Sonra su kabını öz kardeşinin yükünden bulup çıkardı. İşte Yusuf için böyle bir tedbir aldık. Allah, böyle dilemeseydi hükümdarın dinine[1] göre kardeşini alıkoyamayacaktı. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Her bilenin üstünde bir bilen vardır.
فَبَدَأَ
(aramağa) başladı
بِأَوْعِيَتِهِمْ
onların yüklerini
قَبْلَ
önce
وِعَآءِ
yükünden
أَخِيهِ
kardeşinin
ثُمَّ
sonra
ٱسْتَخْرَجَهَا
(tası) çıkardı
مِن
وِعَآءِ
yükünden
أَخِيهِ ۚ
kardeşinin
كَذَٰلِكَ
işte böyle
كِدْنَا
bir çare öğrettik
لِيُوسُفَ ۖ
Yusuf'a
مَا
كَانَ
idi
لِيَأْخُذَ
yoksa alamaz
أَخَاهُ
kardeşini
فِى
göre
دِينِ
dini(kanunu)na
ٱلْمَلِكِ
kralın
إِلَّآ
dışında
أَن
eğer
يَشَآءَ
dilemesi
ٱللَّهُ ۚ
Allah'ın
نَرْفَعُ
biz yükseltiriz
دَرَجَـٰتٍ
derecelerle
مَّن
kimseyi
نَّشَآءُ ۗ
dilediğimiz
وَفَوْقَ
ve üstünde (vardır)
كُلِّ
her
ذِى
sahibinin
عِلْمٍ
bilgi
عَلِيمٌ
daha bir bilen
Fe bedee bi ev'ıyetihim kable viai ahihi, summestahreceha min viai ahih, kezalike kidna li yusuf, ma kane li ye'huze ehahu fi dinil meliki, illa en yeşaallah, nerfeu derecatin men neşa', ve fevka kulli zi ilmin alim.
Din kavram olarak, Kur'an'da, inanç sistemi, yaşam biçimi, toplumsal düzen, yasa, hesap, karşılık, ceza vb. anlamlarda kullanılmaktadır. Dinin esas anlamlarından birisi itibariyle, yaşamı düzenleyen ilke ve kuralların referans alındığı "değerler" demektir. Kur'an'a göre, "yaşamı" düzenlemede vahyin değerlerini referans almayan her düşünce ve inanç Cahiliye'dir. Keza insanlar; yaşamlarını, düzenlerini ve sistemlerini hangi değerleri referans alarak belirliyorlarsa, onların dini referans aldıkları değerlerdir (Bkz 3:73; 6:70; 7:51; 12:76; 40:26; 109:6). Kur'an, nasıl ki Mekkeli müşriklerin Cahiliye değerlerini referans alan düzenlerini, sistemlerini "din" olarak tanımlıyorsa; günümüzün Kur'an'ı referans almayan bütün düzen ve sistemleri de "birer dinidirler." Ancak şu gerçek göz ardı edilmemelidir: Allah, Kur'an'i değerleri referans almak koşulu ile yaşadığımız hayatı düzenlemeyi insana bırakmıştır: Nasıl bir yönetim biçimi, nasıl bir ekonomik sistem, nasıl bir hukuk sistemi, nasıl bir yaşam biçimi vb. olması gerektiği konusunda yetki de görev de sorumluluk da insana aittir. Kur'an'ı referans almak koşulu ile günün koşul ve ihtiyaçlarına göre istenilen düzeni/sistemi/yönetimi kurmak insana bırakılmış bir husustur.
| # | Kelime | Anlam | Kök |
|---|---|---|---|
| 1 |
febedee
|
(aramağa) başladı | بدا |
| 2 |
biev'iyetihim
|
onların yüklerini | وعي |
| 3 |
kable
|
önce | قبل |
| 4 |
viaa'i
|
yükünden | وعي |
| 5 |
ehihi
|
kardeşinin | اخو |
| 6 |
summe
|
sonra | - |
| 7 |
stehraceha
|
(tası) çıkardı | خرج |
| 8 |
min
|
- | |
| 9 |
viaa'i
|
yükünden | وعي |
| 10 |
ehihi
|
kardeşinin | اخو |
| 11 |
kezalike
|
işte böyle | - |
| 12 |
kidna
|
bir çare öğrettik | كيد |
| 13 |
liusufe
|
Yusuf'a | - |
| 14 |
ma
|
- | |
| 15 |
kane
|
idi | كون |
| 16 |
liye'huze
|
yoksa alamaz | اخذ |
| 17 |
ehahu
|
kardeşini | اخو |
| 18 |
fi
|
göre | - |
| 19 |
dini
|
dini(kanunu)na | دين |
| 20 |
l-meliki
|
kralın | ملك |
| 21 |
illa
|
dışında | - |
| 22 |
en
|
eğer | - |
| 23 |
yeşa'e
|
dilemesi | شيا |
| 24 |
llahu
|
Allah'ın | - |
| 25 |
nerfeu
|
biz yükseltiriz | رفع |
| 26 |
deracatin
|
derecelerle | درج |
| 27 |
men
|
kimseyi | - |
| 28 |
neşa'u
|
dilediğimiz | شيا |
| 29 |
vefevka
|
ve üstünde (vardır) | فوق |
| 30 |
kulli
|
her | كلل |
| 31 |
zi
|
sahibinin | - |
| 32 |
ilmin
|
bilgi | علم |
| 33 |
alimun
|
daha bir bilen | علم |